Honda ‘ngậm đắng’ vì xe điện

Tổng giám đốc điều hành Toshihiro Mibe của Honda Motor đã gửi lời xin lỗi vì khoản lỗ của công ty. Ảnh: Reuters.

Vào ngày 26/6 (giờ địa phương), Tổng giám đốc điều hành Toshihiro Mibe của Honda Motor đã nhận được sự ủng hộ để tái đắc cử vào Hội đồng quản trị tại phiên họp Đại hội đồng cổ đông thường niên, sau khi gửi lời xin lỗi tới các cổ đông vì kết quả kinh doanh yếu kém của công ty, theo Reuters.

Màn đặt cược sai lầm vào xe điện

Honda đang nỗ lực khắc phục những sai lầm chiến lược tốn kém sau khi công bố khoản lỗ thường niên đầu tiên trong 70 năm qua vào tháng trước. Kết quả này chịu ảnh hưởng từ hơn 9 tỷ USD chi phí tái cơ cấu mảng xe điện (EV), cùng với áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các hãng xe Trung Quốc.

Việc công bố báo cáo tài chính tồi tệ nhất kể từ khi Honda lên sàn chứng khoán vào năm 1957 cho thấy việc đặt cược quá mạnh vào xe điện có thể trở thành một chiến lược đầy rủi ro đối với các hãng ôtô truyền thống, khi nhu cầu thị trường thấp hơn nhiều so với kỳ vọng.

Trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3, Honda ghi nhận lỗ hoạt động 414,3 tỷ yen (2,63 tỷ USD), cao hơn mức dự báo trung vị là 315,6 tỷ yen (2 tỷ USD) trong khảo sát 22 chuyên gia phân tích của LSEG. Cùng kỳ năm trước, hãng đạt lợi nhuận hoạt động 1.200 tỷ yen (7,6 tỷ USD).

Honda cũng ghi nhận tổng cộng 1.450 tỷ yen (9,2 tỷ USD) các khoản lỗ liên quan đến mảng xe điện trong năm tài chính vừa qua và dự kiến sẽ phát sinh thêm 500 tỷ yen (,2 tỷ USD) chi phí trong năm tài chính hiện tại. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức tối đa 2.500 tỷ yen (15,7 tỷ USD) chi phí ghi giảm giá trị tài sản mà hãng từng ước tính hồi tháng 3.

Cổ phiếu của Honda hoạt động kém hiệu quả hơn so với các đối thủ. Biểu đồ: Reuters.

Phát biểu mở đầu phiên họp, ông Mibe gửi lời xin lỗi sâu sắc nhất tới các cổ đông vì những lo ngại và bất tiện to lớn mà khoản lỗ ròng trong kết quả kinh doanh của năm tài chính vừa qua đã gây ra.

Bên cạnh việc tái bổ nhiệm ông Mibe, các cổ đông Honda cũng thông qua 10 ứng viên còn lại vào Hội đồng quản trị, gồm 9 thành viên được đề cử tái bổ nhiệm và một thành viên mới. Kết quả bỏ phiếu phù hợp với khuyến nghị của 2 tổ chức tư vấn ủy quyền cổ đông Glass Lewis và ISS, vốn đều đề xuất cổ đông ủng hộ toàn bộ các ứng viên.

Trong bối cảnh các chương trình trợ cấp xe điện bị cắt giảm, Honda đã ghi nhận khoản giảm giá trị tài sản liên quan đến mảng EV sau khi nhận thấy thị phần xe điện của hãng tại Mỹ thấp hơn nhiều so với dự báo. Theo ông Mibe, nếu vẫn triển khai kế hoạch bán các mẫu xe điện như dự kiến, Honda sẽ phải tung ra các chương trình ưu đãi rất lớn để kích cầu.

“Nếu chúng tôi vẫn tiếp tục bán các mẫu xe điện theo kế hoạch ban đầu, điều đó đồng nghĩa với việc mảng ôtô sẽ tiếp tục chìm trong thua lỗ ít nhất 5 năm, thậm chí có thể kéo dài tới 7 năm”, ông Mibe cho biết, đồng thời nhấn mạnh kịch bản này có thể đẩy công ty vào tình thế cực kỳ nguy cấp.

Theo các nguồn tin của Reuters, trong những tháng gần đây, ông Mibe đã vấp phải nhiều chỉ trích từ các cựu lãnh đạo Honda liên quan đến những sai lầm chiến lược của công ty. Một số nguồn tin cho biết cựu CEO Nobuhiko Kawamoto đã tới trụ sở Honda tại Tokyo vào tháng 4 để trực tiếp kêu gọi ông Mibe từ chức.

Các cựu lãnh đạo chỉ trích ông Mibe vì đã xem nhẹ thị trường Trung Quốc, thị trường ôtô lớn nhất thế giới, đồng thời cho rằng Honda đã đặt cược sai vào xe điện. Những quyết định này không chỉ dẫn đến khoản lỗ lớn mà còn làm lộ rõ sự phụ thuộc ngày càng lớn của hãng vào mảng xe máy, vốn vẫn là hoạt động kinh doanh mang lại lợi nhuận chính.

Gần cuối cuộc họp, một cổ đông thậm chí đề xuất trình đại hội biểu quyết kiến nghị bãi nhiệm ông Mibe khỏi vị trí CEO. Tuy nhiên, ông từ chối đưa đề xuất này ra bỏ phiếu với lý do vấn đề này không nằm trong chương trình nghị sự, nên không đủ điều kiện để được xem xét tại đại hội.

Cơ hội nào đang chờ Honda?

Liên quan đến kế hoạch phát triển mảng EV, vào tháng 3, ông Mibe cho biết Honda sẽ từ bỏ mục tiêu xe điện chiếm 20% doanh số bán xe mới vào năm 2030, đồng thời hủy bỏ kế hoạch chỉ bán xe thuần điện hoặc xe chạy pin nhiên liệu vào năm 2040. Ông cũng nói thêm Honda sẽ tạm dừng vô thời hạn dự án xe điện tại Canada, kế hoạch đầu tư trị giá 11 tỷ USD nhằm sản xuất xe điện và pin và đây được xem là khoản đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của hãng tại quốc gia này.

Mảng xe điện của Honda chịu áp lực cạnh tranh rất lớn tại Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

Trong khi Honda gần như đã giải quyết xong những vấn đề cấp bách tại Mỹ, việc vực dậy hoạt động kinh doanh ở Trung Quốc có thể còn khó khăn hơn nhiều. Hãng xe Nhật Bản thừa nhận không còn theo kịp các doanh nghiệp xe điện mới nổi của Trung Quốc, đặc biệt do các đối thủ này có chu kỳ phát triển sản phẩm ngắn hơn và lợi thế vượt trội về xe định hướng phần mềm, bao gồm các hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến (ADAS).

Ông Vincent Sun, chuyên gia phân tích cấp cao của Morningstar, nhận định trong môi trường cạnh tranh đầy khốc liệt như hiện nay, hãng xe đến từ Nhật Bản không thể cung cấp những sản phẩm có giá trị vượt trội so với các nhà sản xuất xe điện mới nổi, khiến năng lực cạnh tranh của công ty suy giảm. Diễn biến này càng làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì năng lực cạnh tranh công nghệ của Honda trong dài hạn.

Tại Trung Quốc, thị trường ôtô lớn nhất thế giới, Honda đã tung ra nhiều mẫu xe thuần điện, nhưng năm ngoái chỉ bán được khoảng 17.000 xe, tương đương 2,5% tổng doanh số khoảng 677.000 xe của hãng tại thị trường này và chỉ bằng 1/5 tổng doanh số xe điện toàn cầu của Honda.

Tuy phải giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến xe điện, ông Mibe cho biết các cuộc đàm phán giữa Honda với Nissan Motor và Mitsubishi Motors về hợp tác phát triển các công nghệ xe thế hệ mới, được khởi động từ giữa năm 2024, hiện đã đạt được những bước tiến đáng kể.

Mặt khác, Honda vẫn kỳ vọng có lãi trở lại trong năm nay, với mục tiêu đạt lợi nhuận 500 tỷ yen (3,2 tỷ USD), nhờ các biện pháp cắt giảm chi phí và đóng góp từ mảng xe máy.

Trong báo cáo kết quả kinh doanh, Honda cho biết mảng xe máy sẽ mở rộng năng lực sản xuất tại Ấn Độ và hướng tới mục tiêu doanh số kỷ lục 22,8 triệu xe.

Doanh số tăng mạnh tại Ấn Độ và Brazil đã giúp mảng xe máy của Honda đạt lợi nhuận hoạt động cao kỷ lục trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3, qua đó bù đắp phần nào tác động từ khoản ghi giảm giá trị lớn của mảng xe điện cũng như sự sụt giảm doanh số ô tô tại các thị trường trọng điểm như Trung Quốc.

Tuy nhiên, James Hong, James Hong, Trưởng bộ phận nghiên cứu ôtô tại Macquarie, cho rằng mảng xe máy của Honda cũng đang chịu áp lực thu hẹp biên lợi nhuận do quá trình chuyển đổi sang xe điện tại một số thị trường chủ chốt như Ấn Độ và Việt Nam.

Ngoài ra, công ty dự báo giá nguyên vật liệu tăng, bao gồm tác động từ xung đột tại Trung Đông, sẽ làm giảm 313 tỷ yen (2 tỷ USD) lợi nhuận hoạt động trong năm tài chính hiện tại.